Historia - Instytut Filologii Wschodniosłowiańskiej UwB

Przejdź do treści

Menu główne:

Instytut
Instytut Filologii Wschodniosłowiańskiej został powołany w 1996 roku, a jego historia pokrywa się z dziejami białostockiej rusycystyki, która jest jednym z najstarszych kierunków naszego Uniwersytetu. Jej początki sięgają 1968 roku i wiążą się z powołaniem Filii Uniwersytetu Warszawskiego w Białymstoku. To wówczas w ramach mieszczącego się przy ul. Świerkowej Wydziału Humanistycznego rozpoczął swoją działalność Zakład Filologii Rosyjskiej. Jego organizatorem i pierwszym kierownikiem został literaturoznawca z Uniwersytetu Warszawskiego prof. Tadeusz Szyszko, który sprawował tę funkcję w latach 1968 – 1971.
Ponieważ w początkowym okresie Filia działała jako Wyższa Szkoła Nauczycielska (WSN), a jej zadaniem było kształcenie kadr dla potrzeb szkolnictwa podstawowego i zasadniczych szkół zawodowych oraz prowadzenie badań z zakresu dydaktyk szczegółowych, filologia rosyjska, podobnie jak pozostałe kierunki, miała charakter studiów trzyletnich. W roku akademickim 1973/1974 rusycystyka białostocka uzyskała status pełnych uniwersyteckich studiów magisterskich. Od tego momentu Zakład Filologii Rosyjskiej, wydatnie wspierany merytorycznie i kadrowo przez pracowników Wydziału Rusycystyki i Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu Warszawskiego, a z czasem także innych ośrodków naukowych, rozpoczął systematyczne badania naukowe z zakresu językoznawstwa i literaturoznawstwa. Z białostocką rusycystyką w różnych okresach współpracowali między innymi: prof. Andrzej Bogusławski, prof. Anna Jędrzejkiewicz, prof. Michał Łesiów, prof. Wiktor Skrunda, prof. Wanda Zmarzer, prof. Zygmunt Zbyrowski,.
Ze środowiska warszawskiej Alma Mater rekrutowali się również kolejni Kierownicy Zakładu Filologii Rosyjskiej. W latach 1973 – 1975 kierownictwo Zakładu objęła prof. Halina Milejkowska (językoznawca z UW), w latach 1975 – 1979 funkcję kierownika piastował prof. Tadeusz Kołakowski (literaturoznawca z UW), a w okresie od 1979 do 1985 roku – prof. Jurij Lukszyn (językoznawca z UW).W latach 1985 – 1988 na stanowisko kierownika został powołany prof. Jan Czykwin (literaturoznawca, pracownik Filii oraz UW), a następnie, w okresie od 1989 do 1990, prof. Michał Łesiów (językoznawca z UMCS).W międzyczasie, poczynając od roku 1984, kilkakrotnie krótkoterminowo powierzano funkcję p.o. kierownika prof. Janowi Franciszkowi Nosowiczowi.
Kolejny etap w dziejach rusycystyki białostockiej nastąpił w latach dziewięćdziesiątych, które obfitowały w wydarzenia bardzo istotne dla jej rozwoju.  W roku akademickim 1990/1991 Wydział Humanistyczny z ul. Świerkowej przeprowadził się do gmachu przy Placu Uniwersyteckim, a Zakład Filologii Rosyjskiej w nowej siedzibie otrzymał do dyspozycji cały parter, co znacznie poprawiło warunki lokalowe zarówno pracowników, jak i studentów. W roku 1992 w ramach Zakładu Filologii Rosyjskiej powstała Pracownia Białorutenistyki, pod kierownictwem prof. Michała Kondratiuka – językoznawcy, pracownika Instytutu Słowianoznawstwa PAN. Dzięki temu w roku 1993 oferta studiów w zakresie filologii rosyjskiej została wzbogacona o specjalność: rusycystyka z białorutenistyką, a w roku następnym (1994) Zakład Filologii Rosyjskiej przekształcił się w Zakład Filologii Wschodniosłowiańskiej. Dwa lata później tj. w roku 1996, został powołany Instytut Filologii Wschodniosłowiańskiej, a w jego strukturze znalazły się: Zakład Historii Literatury Rosyjskiej (od roku 1996 kierowany przez prof. Wandę Supę), Zakład Językoznawstwa Wschodniosłowiańskiego (pod kierownictwem prof. Jana Nosowicza), Pracownia Praktycznej Nauki Języka Rosyjskiego (pod kierownictwem prof. Romana Hajczuka) oraz – utworzony na bazie funkcjonującej wcześniej Pracowni – Zakład Białorutenistyki (pod kierownictwem prof. Michała Kondratiuka). Dyrektorem Instytutu został dotychczasowy kierownik Zakładu Filologii Rosyjskiej (w latach  1991 – 1994), jak również Zakładu Filologii Wschodniosłowiańskiej (w latach 1994 – 1996) prof. Jan Franciszek Nosowicz, który pełnił tę funkcję do roku 1999.
19 czerwca 1997 roku na mocy uchwały Sejmu Rzeczypospolitej z dniem 1 października 1997 roku został powołany Uniwersytet w Białymstoku. Zarówno w tym roku, jak i w kolejnych latach zachodziły również znaczące zmiany w Instytucie Filologii Wschodniosłowiańskiej. Rozwój kadry pozwolił na podniesienie statusu jednostek naukowych już istniejących oraz na utworzenie nowych, bardziej wyspecjalizowanych. W obrębie Instytutu zaczęły funkcjonować: Katedra Rosyjskiej Literatury Dawnej(w latach 1998 – 2011 pozostająca pod kierownictwem prof. Jana Czykwina, a od roku 2012 – dr hab. Walentyny Jakimuk, prof. UwB), Zakład Rosyjskiej Literatury XX wieku (pozostający pod kierownictwem prof. Wandy Supy i od roku 2010 legitymujący się statusem Katedry – Katedra Rosyjskiej Literatury Współczesnej), Zakład Językoznawstwa Ogólnego i Onomastyki pod kierownictwem Leonardy Dacewicz (w latach 1995-2000) następnie  Zakład Językoznawstwa Wschodniosłowiańskiego (w latach 2000-2007), a od roku 2007 posiadający status Katedry), Zakład Językoznawstwa Historycznego (pozostający pod kierownictwem prof. Zofii Abramowicz w latach 2000-2007 a od roku 2007 funkcjonujący pod szyldem Katedry ), Zakład Lingwodydaktyki (w latach 1996 – 1999  kierownik, dr hab. Roman Hajczuk, prof. UwB, a następnie p/o dr Robert Szymula.) oraz Zakład Białorutenistyki w roku 1999 przekształcony w Katedrę Filologii Białoruskiej (w latach 1996 – 2004 funkcjonujący pod kierownictwem prof. Michała Kondratiuka, a od roku 2004 – pod kierownictwem dr hab. Haliny Twaranowicz, prof. UwB).
Zmiany w strukturze organizacyjnej Instytutu sprzyjały – z jednej strony – dynamicznemu rozwojowi badań naukowych, a z drugiej – poszerzaniu  i urozmaicaniu oferty kształcenia. Od roku 1997 na kierunku filologia rosyjska stopniowo przybywało nowych specjalności (np.: filologia rosyjska z bibliotekoznawstwem, filologia rosyjska z językiem angielskim, język biznesu), a obok tego w roku 2000 odbyła się pierwsza rekrutacja na kierunku filologia białoruska.
Poczynając od roku 1999 w rozwój białostockiej slawistyki wnosili również swój wkład wyłaniani w demokratycznych wyborach kolejni dyrektorzy Instytutu: prof. Zofia Abramowicz (kadencja obejmująca okres od roku akademickiego. 1999/2000 do 20001/2002), prof. Jan Czykwin (dwie kadencje obejmujące okres od roku akademickiego 2002/2003 do 2007/2008), prof. Wanda Marianna Supa (kadencja obejmująca okres od roku akademickiego 2008/2009 do 2011/2012 oraz kadencja druga, rozpoczęta w roku akademickim 2012/2013).
W chwili obecnej Instytut kształci na kierunku filologia, specjalnościach: filologia rosyjska (oferta dla kandydatów ze znajomością języka rosyjskiego), filologia rosyjska z językiem angielskim (oferta dla kandydatów ze znajomością języka rosyjskiego), filologia rosyjska (oferta dla kandydatów rozpoczynających naukę języka rosyjskiego od podstaw), filologia rosyjska z językiem angielskim (oferta dla kandydatów rozpoczynających naukę języka rosyjskiego od podstaw), filologia rosyjska – komunikacja językowa w sferze biznesu.
Badania naukowe prowadzone w ramach Instytutu koncentrują się na problemach historycznoliterackich, językoznawczych i lingwodydaktycznych (patrz informacje o Katedrach i Zakładach)
W ścisłym związku z historią Instytutu Filologii Wschodniosłowiańskiej pozostają również losy kierunku informacja naukowa i bibliotekoznawstwo. Inicjatorem jego powstania był dr Wacław Szerszunowicz. U progu lat 90 przy Zakładzie Filologii Rosyjskiej powstalo Studium Bibliotekarskie pod kierownictwem dr Szerszunowicza, a w latach 2000 –  2003 funkcje kierownika sprawował dr hab.  Jan Nosowicz, prof. UwB,  przez 1 rok funkcję kierownika pełniła dr hab. Anna Sitarska, prof. UwB ( rok akad. 1998/1999).
Od roku 2003 do roku akad. 2008/2009 prof. dr hab. Wanda. Supa pełniła funkcję pełnomocnika Rektora ds. kształcenia na kierunku Informacja naukowa i bibliotekoznawstwo. W roku Akad. 2008/2009 kierunek został odłączony od Instytutu Filologii Wschodniosłowiańskiej i przeniesiony do Instytutu Filologii Polskiej.
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego